Wszyscy lubimy myśleć, że czytanie czyni nas mądrzejszymi. Problem w tym, że często czyni nas jedynie bardziej pewnymi siebie… bez żadnych realnych umiejętności. Ten tekst bezlitośnie rozprawia się z mitem „czytam = wiem”.
Istnieje bardzo wygodny mit: im więcej czytasz, tym jesteś mądrzejszy. Brzmi świetnie, prawda? Wystarczy książka, kawa i odpowiednio zamyślona mina, żeby poczuć się jak intelektualista. Problem polega na tym, że rzeczywistość ma na ten temat zupełnie inne zdanie. Można przeczytać setki stron o produktywności i dalej odkładać wszystko na później. Można znać teorię zdrowego stylu życia i jednocześnie traktować warzywa jak egzotyczną ciekawostkę.
Prawda jest trochę brutalna: czytanie bardzo często nie daje wiedzy. Daje jedynie iluzję wiedzy, która działa mniej więcej tak dobrze, jak parasol zrobiony z papieru.
Czytanie to jedna z najbardziej podstępnych form oszukiwania samego siebie. Człowiek siedzi, przewraca strony, rozumie tekst i nagle pojawia się myśl: „Okej, ogarniam temat”. I to jest moment, w którym mózg robi sobie mentalne wakacje. Skoro „ogarniam”, to po co coś robić? Problem w tym, że to „ogarniam” oznacza najczęściej tyle, co „rozumiem, kiedy ktoś mi tłumaczy”. A to mniej więcej taki poziom kompetencji, jak rozumienie zasad szachów i przegrywanie w trzech ruchach.
Największy absurd polega na tym, że czytanie daje poczucie postępu bez żadnego ryzyka. Nie można się ośmieszyć, nie można popełnić błędu, nie trzeba się wysilać. To idealne środowisko dla ego – wszystko wygląda dobrze, dopóki nie trzeba tego sprawdzić w praktyce. Wtedy nagle okazuje się, że wiedza była bardziej dekoracją niż narzędziem. To trochę jak kupienie drogiego stroju sportowego i liczenie, że sama obecność legginsów poprawi kondycję.
Co gorsza, im więcej ktoś czyta, tym łatwiej wpada w pułapkę „teoretycznego eksperta”. Taka osoba potrafi godzinami opowiadać o tym, jak coś powinno wyglądać, ale gdy przychodzi do działania – zapada niezręczna cisza. To jest ten moment, kiedy człowiek zdaje sobie sprawę, że zna wszystkie odpowiedzi… tylko nie na pytania, które naprawdę się liczą.
Działanie jest bezlitosne. Ono nie interesuje się tym, ile książek przeczytałeś ani ile cytatów znasz na pamięć. Działanie sprawdza jedno: czy potrafisz coś zrobić. I tutaj teoria bardzo często przegrywa z rzeczywistością w spektakularny sposób. Bo w praktyce rzeczy nie są uporządkowane, logiczne i eleganckie jak w książkach. Są chaotyczne, niewygodne i mają tendencję do psucia się dokładnie wtedy, kiedy nie powinny.
Najciekawsze jest jednak to, że prawdziwa wiedza zaczyna się dokładnie tam, gdzie kończy się komfort czytania. W momencie, gdy trzeba spróbować, pomylić się, poprawić i spróbować jeszcze raz. To jest etap, którego nie da się przeskoczyć żadną ilością przeczytanych stron. Można przeczytać wszystko o jeździe na rowerze, ale bez wsiadania na niego pozostaje się ekspertem… od siedzenia.
Czytanie nie jest problemem. Problemem jest wiara, że czytanie wystarczy. To trochę jak myślenie, że oglądanie filmów o podróżach zastępuje wyjazd – niby coś widzisz, ale nadal siedzisz w tym samym miejscu.
Jeśli więc ktoś naprawdę chce zdobyć wiedzę, musi pogodzić się z jedną, mało komfortową prawdą: trzeba zacząć robić rzeczy, nawet jeśli na początku wychodzą źle.
W przeciwnym razie można zostać bardzo oczytanym człowiekiem… który w praktyce nie potrafi zrobić nic konkretnego. A to już nie brzmi jak mądrość – to brzmi jak dobrze ubrana iluzja.
Autor: Janek Opolski, Admin
