Każdy kiedyś zadał sobie pytanie: ile jest wymiarów i czy przypadkiem nie da się któregoś zgubić w praniu razem ze skarpetką. Spokojnie, nic nie zginęło. Wymiary są na swoim miejscu, tylko czasem brzmią tak poważnie, że człowiek zaczyna się zastanawiać, czy nie trzeba do nich garnituru.
A prawda jest taka, że jakie są wymiary można zrozumieć nawet siedząc w kapciach i jedząc kanapkę. No i jeszcze dochodzi temat czym jest 4 wymiar, który brzmi jak coś z filmu science fiction, a wcale nie jest taki straszny.
Ile jest wymiarów i jakie są wymiary w codziennym świecie.
Zacznijmy od klasyki, czyli ile jest wymiarów w naszym codziennym życiu. Odpowiedź brzmi: trzy przestrzenne, czyli długość, szerokość i wysokość. To właśnie dzięki nim wiesz, gdzie stoi krzesło i dlaczego lepiej go nie kopnąć w nocy.
Jakie są wymiary w praktyce, każdy widzi. Masz pokój, masz biurko, masz kubek z kawą. Wszystko ma trzy wymiary i wszystko da się zmierzyć. I tutaj człowiek czuje się bezpiecznie, bo świat jest logiczny. Nic się nie wygina, nic nie znika. No chyba że pilot od telewizora, ale to już inna fizyka.
I nagle ktoś mówi: „a 4 wymiar istnieje”. I tu zaczyna się lekki niepokój. Bo ile jest wymiarów naprawdę, skoro pojawia się coś jeszcze? Czy to znaczy, że gdzieś obok jest ukryta szafka z dodatkowymi wymiarami?
Czym jest 4 wymiar i dlaczego nikt go nie widział.
No dobrze, przechodzimy do głównego bohatera. Czym jest 4 wymiar? W fizyce odpowiedź jest prosta: to czas. Tak, dokładnie ten sam, który sprawia, że poniedziałek przychodzi szybciej niż wypłata.
A 4 wymiar nie jest czymś, co możesz zobaczyć jak krzesło. To coś, co pozwala określić kiedy coś się dzieje. Czyli nie tylko gdzie jesteś, ale też kiedy tam jesteś. Brzmi trochę jak kontrola czasu, ale spokojnie, nikt nie będzie sprawdzał Twojej obecności w kosmosie.
Kiedy ktoś pyta czym jest 4 wymiar, można odpowiedzieć bardzo prosto: to jak film. Trzy wymiary to jedno zdjęcie, a 4 wymiar to cały film. Widzisz ruch, zmianę, historię. I nagle okazuje się, że jakie są wymiary to nie tylko przestrzeń, ale też coś, co płynie i nie daje się zatrzymać, nawet przyciskiem pauzy.
A 4 wymiar jest też powodem, dla którego nie możesz wrócić do wczoraj i poprawić momentu, kiedy powiedziałeś coś dziwnego. Niestety, fizyka jeszcze tego nie ogarnęła.
Ile jest wymiarów naprawdę i czy jest coś więcej?
No i dochodzimy do pytania, które robi zamieszanie: ile jest wymiarów tak naprawdę. W fizyce mówi się o czterech, ale są też teorie, które twierdzą, że może być ich więcej. Nawet dziesięć albo jedenaście. Brzmi jak promocja w sklepie: kup cztery, dostaniesz siedem gratis.
Jakie są wymiary w tych teoriach? Tego już nikt nie widział, bo są ukryte albo zwinięte tak małe, że nawet lupa by się poddała. A 4 wymiar nadal pozostaje tym najbardziej „zrozumiałym”, bo każdy czuje upływ czasu, nawet kiedy czeka na coś ważnego.
Czym jest 4 wymiar w tym wszystkim? To taki most między tym, co widzimy, a tym, czego nie widzimy. Dzięki niemu świat ma sens, nawet gdy czasem wydaje się, że wszystko dzieje się za szybko.
Podsumowując, ile jest wymiarów zależy od tego, kogo zapytasz. W codziennym życiu mamy trzy przestrzenne i jeden czasowy, czyli razem cztery. Jakie są wymiary można zrozumieć bez doktoratu, a czym jest 4 wymiar przestaje być tajemnicą, gdy spojrzy się na niego jak na upływ czasu.
A 4 wymiar nie jest straszny. Jest po prostu wszędzie, tylko nie da się go dotknąć. I może to nawet lepiej, bo jeszcze ktoś próbowałby go schować do szuflady.
P.S. I tak to jest zrobić opis 4 lub 5 wymiarów z puntu widzenia 3 wymiarów!
Autor: Janek Opolski
